ข้อมูลงานวิจัย รายงานข้อมูล

งานวิจัยรื่อง ระบบสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วม กรณี เทศบาลตำบลเม็งราย อำเภอพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย
Management information system of water resources spatial cooperative case District municipality mengrai Phaya Meng. Line.

นักวิจัย
หัวหน้าโครงการ : ผศ.สมคิด ทุ่นใจ
ผู้ร่วมวิจัย :
ผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ :
วัตถุประสงค์
1.เพื่อพัฒนาระบบฐานข้อมูลทรัพยากรน้ำ 2.เพื่อสร้างระบบสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 3.เพื่อพัฒนาต้นแบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเป็นแนวทางในการประยุกต์ใช้กับพื้นที่อื่นๆ
คำสำคัญ
บริหารจัดการน้ำ
บทคัดย่อย
ความเป็นมา จากการศึกษาเชิงพื้นที่ของเทศบาลตำบลเม็งราย ตำบลเม็งราย อำเภอพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย มีพื้นที่ประมาณ 90.41 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 56,509 ไร่ ประกอบด้วย พื้นที่ภูเขา 19,000 ไร่ พื้นที่ดอน 5,732 ไร่ พื้นราบ 16,204 ไร่และพื้นที่ลุ่ม 15,573 ไร่ สภาพเศรษฐกิจประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรม ได้แก่ ทำนาใช้พื้นที่ในการปลูกข้าวนาปี 12,470 ไร่ ใช้พื้นที่ทำพืชไร่(ข้าวโพด ถั่วลิสง ถั่วดำ) 4,437 ไร่และใช้พื้นที่ทำสวน(ลำไย ลิ้นจี่ มะม่วง มะขาม) 2,223 ไร่ ซึ่งอาศัยแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น ล้ำน้ำหรือล้ำห้วย 23 สายและบึงหรือหนองน้ำ 30 แห่ง และแหล่งน้ำที่สร้างขึ้น เช่น ฝาย 31 แห่ง บ่อโยก 26 แห่ง บ่อน้ำตื้น 338 แห่งและบ่อบาดาล 13 แห่ง แต่ข้อมูลทั้งหมดยังขาดการบ่งบอกตำแหน่งเชิงพื้นที่ของแหล่งน้ำ แหล่งพื้นที่การทำเกษตรกรรม ขาดการบอกเชิงประมาณหรือปริมาตรการบรรจุของแหล่งน้ำ ซึ่งยากต่อบริหารจัดทรัพยากรน้ำของชุมชน การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำชุมชน คือ การดำเนินกิจกรรมในชุมชนท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรน้ำ อาทิ การสร้างฝายชะลอน้ำ การอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งน้ำ การพัฒนาแหล่งน้ำ การจัดสรรน้ำ การสร้างจิตสำนึกและความตระหนักในการอนุรักษ์หรือการจัดการทรัพยากรน้ำและการจัดการองค์กรหรือกลุ่มผู้ใช้น้ำ จากการศึกษาการประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ พบว่าปัจจุบันมีบทบาทในงานหลากหลายสาขา ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนและพัฒนาองค์กรเป็นอย่างมาก เช่น การประยุกต์ใช้ในการจัดการเชิงพื้นที่เพื่อบริหาร การติดตามเฝ้าระวังการเกิดภัยพิบัติต่างๆ ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์สามรถตอบสนองต่อการเกิดเหตุการณ์ได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การติดตามข้อมูลการเปลี่ยนแปลงทางพื้นที่เป็นไปอย่างง่ายดายและยังช่วยให้ข้อมูลที่ได้มามีความทันสมัยมากขึ้นอีกด้วย จากการศึกษาข้อมูลทั้งข้อมูลปฐมภูมิในเอกสารที่เกี่ยวข้องและการลงพื้นที่สำรวจภาคสนามร่วมกับนักวิจัยในพื้นที่ พบว่า พื้นที่ในชุมชนต่างๆ ของเทศบาลเม็งราย อำเภอพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย มีทรัพยากรแหล่งน้ำธรรมชาติ ได้แก่ แม่น้ำ ลำห้วย ลำคลอง หนอง บึง และแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ อ่างเก็บน้ำ บ่อน้ำตื้น บ่อบาดาล ฝาย สระและบ่อพ่วง จำนวนมากแต่ขาดการจัดเก็บในรูปแบบฐานข้อมูลทำให้ขาดข้อมูลสารสนเทศเชิงปริมาณ เชิงคุณภาพและเชิงพื้นที่เพื่อใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ทั้งในส่วนที่เกี่ยวกับการพิจารณาเพื่อพัฒนา ปรับปรุงแหล่งน้ำเพิ่มเติม การจัดสรรงบประมาณและการเลือกสถานที่ที่เหมาะสม ส่วนการจัดสรรทรัพยากรน้ำที่มีอยู่ในแหล่งน้ำต่างๆ เพื่อใช้ในการอุปโภค บริโภค ด้านการเกษตรหรือกิจกรรมอื่นๆ ชาดข้อมูลสารสนเทศเชิงปริมาณทั้งด้านปริมาณน้ำและด้านปริมาณความต้องการทำให้การจัดสรรทรัพยากรน้ำที่ผ่านมากลุ่มผู้ใช้น้ำคิดว่าขาดความชอบธรรมในการจัดสรรทรัพยากรน้ำก่อให้เกิดความขัดแย้งในชุมชน และจากการสัมภาษณ์นายก นักวิชาการเกษตร เจ้าหน้าที่ ตัวแทนกลุ่มผู้ใช้น้ำในเทศบาลตำบลเม็งราย ถ้ามีการพัฒนาระบบฐานข้อมูลสำหรับจัดเก็บข้อมูลทรัพยากรน้ำและระบบสารสนเทศเพื่อนำเสนอข้อมูลสารสนเทศต่างๆ น่าจะส่งผลต่อธรรมาภิบาลในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในชุมชน การศึกษาและวิจัยครั้งนี้เป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ มาใช้เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์และออกแบบ พัฒนาระบบสารสนเทศโดยศึกษาและทบทวนงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลดีต่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อนำมารวบรวมในการวิเคราะห์หาแหล่งทรัพยากรน้ำ ปริมาณน้ำที่ส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการน้ำในอนาคต ทั้งนี้ผลการวิจัยที่ได้รับจะมีการสร้างฐานข้อมูลเพื่อจัดเก็บข้อมูลให้สัมพันธ์กับแผนที่และมีการพัฒนาระบบสารสนเทศที่สามารถนำข้อมูลมาวิเคราะห์และแสดงผลเชิงแผนที่ ซึ่งจะได้นำไปใช้เป็นข้อมูลในการเผยแพร่สู่เกษตรและประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งเกษตรกรในเขตพื้นที่กลุ่มเครือข่ายและประชาชนทั่วไปให้ได้รับทราบถึงพื้นที่และแหล่งน้ำเพื่อในการเกษตรและอุปโภคหรือบริโภค เพื่อให้เป็นข้อมูลเบื้องต้นที่สามารถนำมาวิเคราะห์ ตัดสินใจและสนับสนุนองค์กรต่างๆ ในชุมชนเพื่อใช้สำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในพื้นที่ต่อไป
เอกสารงานวิจัย
  1. ระบบสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วม กรณี เทศบาลตำบลเม็งราย อำเภอพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย

ผลการใช้ประโยชน์ในพื้นที่

Notes

ข้อมูลจากระบบ LRD : Local Research Development System.

ย้อนกลับ