ข้อมูลงานวิจัย รายงานข้อมูล

งานวิจัยรื่อง ระบบสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วม กรณี องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองจัง อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน
Water resources management information system spatial cooperative City Administration cases. Only district, Nan province

นักวิจัย
หัวหน้าโครงการ : ผศ.สมคิด ทุ่นใจ
ผู้ร่วมวิจัย :
ผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ :
วัตถุประสงค์
4.1 เพื่อพัฒนาระบบฐานข้อมูลทรัพยากรน้ำ 4.2 เพื่อสร้างระบบสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 4.3 เพื่อพัฒนาต้นแบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเป็นแนวทางในการประยุกต์ใช้กับพื้นที่อื่นๆ
คำสำคัญ
เกษตร
บทคัดย่อย
จากการศึกษาเชิงพื้นที่ขององค์การบริหารส่วนตำบลเมืองจัง อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน มีพื้นที่ ประมาณ 86.38 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วย 11 หมู่บ้าน คือ บ้านหาดเค็ด บ้านเมืองจังใต้ บานหาดผาขน บ้านเมืองหลวง บ้านเมืองจังเหนือ บ้านจัดสรร บ้านสบยาว บ้านราษฎร์สามัคคี บ้านใหม่สามัคคี บ้านจังใหม่พัฒนา และบ้านมงคลเจริญสุข สภาพพื้นที่มีทั้งเป็นพื้นที่ราบ ที่ลาดเชิงเขา และภูเขา แบ่งได้ดังนี้ พื้นที่ราบ 30 % ที่ดอน 10 % ที่ลาดเชิงเขา และภูเขา 60 % มีพื้นที่ทั้งหมด 23,495 ไร่ เกษตรกรมีที่ดินทำกินเฉลี่ย 5-7 ไร่ต่อครอบครัว แหล่งน้ำธรรมชาติที่สำคัญที่ประชาชนใช้ประโยชน์ในการเกษตรและการอุปโภค บริโภค คือ แม่น้ำน่าน แม่น้ำยาว และมีลำห้วยสายต่างๆ จำนวนมาก เช่น ห้วยผาตอง ห้วยจะลองแวง ห้วยน้ำจำ ห้วยโป่ง ห้วยหวาย ห้วยเหี้ย ห้วยฝาย ห้วยขี้นา นอกจากนี้ยังมีห้วยเล็กๆ อีกหลายสาย นอกจากนี้ยังมีแหล่งน้ำที่สร้างขึ้นอีก เช่น อ่างเก็บน้ำ คลองชลประทาน ฝาย บ่อน้ำตื้น สระน้ำขุดเอง บ่อบาดาล และประปาหมู่บ้าน เป็นต้น จะเห็นได้ว่าข้อมูลทั้งหมดนี้ยังขาดการบ่งบอกตำแหน่งเชิงพื้นที่ของแหล่งน้ำ แหล่งพื้นที่การทำเกษตรกรรม ขาดการบอกเชิงประมาณหรือปริมาตรการบรรจุของแหล่งน้ำ ซึ่งยากต่อบริหารจัดทรัพยากรน้ำของชุมชน การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำชุมชน คือ การดำเนินกิจกรรมในชุมชนท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรน้ำ อาทิ การสร้างฝายชะลอน้ำ การอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งน้ำ การพัฒนาแหล่งน้ำ การจัดสรรน้ำ การสร้างจิตสำนึกและความตระหนักในการอนุรักษ์หรือการจัดการทรัพยากรน้ำและการจัดการองค์กรหรือกลุ่มผู้ใช้น้ำ จากการศึกษาการประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ พบว่าปัจจุบันมีบทบาทในงานหลากหลายสาขา ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนและพัฒนาองค์กรเป็นอย่างมาก เช่น การประยุกต์ใช้ในการจัดการเชิงพื้นที่เพื่อบริหาร การติดตามเฝ้าระวังการเกิดภัยพิบัติต่างๆ ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์สามรถตอบสนองต่อการเกิดเหตุการณ์ได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การติดตามข้อมูลการเปลี่ยนแปลงทางพื้นที่เป็นไปอย่างง่ายดายและยังช่วยให้ข้อมูลที่ได้มามีความทันสมัยมากขึ้นอีกด้วย จากการศึกษาข้อมูลทั้งข้อมูลปฐมภูมิในเอกสารที่เกี่ยวข้องและการลงพื้นที่สำรวจภาคสนามร่วมกับนักวิจัยในพื้นที่ พบว่า พื้นที่ในชุมชนต่างๆ ขององค์การบริหารส่วนตำบลเมืองจัง อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน มีทรัพยากรแหล่งน้ำธรรมชาติ ได้แก่ แม่น้ำ ลำห้วย ลำคลอง หนอง บึง และแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ อ่างเก็บน้ำ บ่อน้ำตื้น บ่อบาดาล ฝาย สระและบ่อพ่วง จำนวนมากแต่ขาดการจัดเก็บในรูปแบบฐานข้อมูลทำให้ขาดข้อมูลสารสนเทศเชิงปริมาณ เชิงคุณภาพและเชิงพื้นที่เพื่อใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ทั้งในส่วนที่เกี่ยวกับการพิจารณาเพื่อพัฒนา ปรับปรุงแหล่งน้ำเพิ่มเติม การจัดสรรงบประมาณและการเลือกสถานที่ที่เหมาะสม ส่วนการจัดสรรทรัพยากรน้ำที่มีอยู่ในแหล่งน้ำต่างๆ เพื่อใช้ในการอุปโภค บริโภค ด้านการเกษตรหรือกิจกรรมอื่นๆ ชาดข้อมูลสารสนเทศเชิงปริมาณทั้งด้านปริมาณน้ำและด้านปริมาณความต้องการทำให้การจัดสรรทรัพยากรน้ำที่ผ่านมากลุ่มผู้ใช้น้ำคิดว่าขาดความชอบธรรมในการจัดสรรทรัพยากรน้ำก่อให้เกิดความขัดแย้งในชุมชน และจากการสัมภาษณ์นายก นักวิชาการเกษตร เจ้าหน้าที่ ตัวแทนกลุ่มผู้ใช้น้ำในองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองจัง ถ้ามีการพัฒนาระบบฐานข้อมูลสำหรับจัดเก็บข้อมูลทรัพยากรน้ำและระบบสารสนเทศเพื่อนำเสนอข้อมูลสารสนเทศต่างๆ น่าจะส่งผลต่อธรรมาภิบาลในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในชุมชน การศึกษาและวิจัยครั้งนี้เป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ มาใช้เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์และออกแบบ พัฒนาระบบสารสนเทศโดยศึกษาและทบทวนงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลดีต่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อนำมารวบรวมในการวิเคราะห์หาแหล่งทรัพยากรน้ำ ปริมาณน้ำที่ส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการน้ำในอนาคต ทั้งนี้ผลการวิจัยที่ได้รับจะมีการสร้างฐานข้อมูลเพื่อจัดเก็บข้อมูลให้สัมพันธ์กับแผนที่และมีการพัฒนาระบบสารสนเทศที่สามารถนำข้อมูลมาวิเคราะห์และแสดงผลเชิงแผนที่ ซึ่งจะได้นำไปใช้เป็นข้อมูลในการเผยแพร่สู่เกษตรและประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งเกษตรกรในเขตพื้นที่กลุ่มเครือข่ายและประชาชนทั่วไปให้ได้รับทราบถึงพื้นที่และแหล่งน้ำเพื่อในการเกษตรและอุปโภคหรือบริโภค เพื่อให้เป็นข้อมูลเบื้องต้นที่สามารถนำมาวิเคราะห์ ตัดสินใจและสนับสนุนองค์กรต่างๆ ในชุมชน เพื่อใช้สำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในพื้นที่ต่อไป
เอกสารงานวิจัย
  1. ระบบสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วม กรณี องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองจัง อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน

ผลการใช้ประโยชน์ในพื้นที่

Notes

ข้อมูลจากระบบ LRD : Local Research Development System.

ย้อนกลับ